Sobre o estatuto das formas de vida no legado de Empédocles, ou, sobre o amor

Autores

DOI:

https://doi.org/10.51359/2357-9986.2022.252128

Palavras-chave:

Empédocles, vida, espécies, natureza, amor

Resumo

A proposta deste trabalho é pensar o estatuto das múltiplas formas de vida no legado de Empédocles de Acragas, segundo a hipótese de que o apreço poético-filosófico que ele demonstra pelas espécies em vários grupos de versos, vincula-se ao princípio amoroso de articulação da vida, Afrodite, expressão mundana de Philotes. Dado que a abordagem empedocliana dos seres vivos é ambivalente, por um lado tendendo à melancolia, o objeto em estudo se define na seleção e análise de contextos nos quais predominam signos benéficos da deusa ao redor dos seres organizados em seus habitat. Indiretamente, emerge que protótipos de temas contemporâneos de biologia, ecologia e ética são, de fato, preocupações ancestrais.

Biografia do Autor

Ivanete Pereira, Universidade Federal do Amazonas (UFAM)

Ivanete Pereira é professora adjunta no Departamento de Filosofia do Instituto de Filosofia, Ciências Humanas e Sociais (IFCHS) da Universidade Federal do Amazonas (UFAM). Tem doutorado em Filosofia pela Universidade Federal de São Paulo (2019) e mestrado em Filosofia pela PUC-SP (2003). Dedica-se à Filosofia Antiga, atuando especialmente no campo dos estudos pré-socráticos. 

Referências

BIGNONE, Ettore. Empedocle: Studio critico, traduzione e commento delle testimonianze e dei frammenti. Turin : Fratelli Bocca, 1916.

BOLLACK, Jean. Empédocle II. Les origines. Édition et traduction des fragments et des témoignages. Paris: Gallimard, 1969.

BOLLACK, Jean. Empédocle III – Les Origenes: Commentaires 1 et 2. Paris: Gallimard, 1969.

BURNET, John. Early Greek Philosophy. 4th ed. London: A & C Black, 1930.

COULOUBARITSIS, Lambros. Les transfigurations de la notion de physis entre Homère et Aristote. Kriterion, vol.51, n.122, 2010, p. 349-375.

CURD, Patricia. Powers, Structure, and Thought in Empedocles. Rhizomata, 4(1), 2016, p. 55-79.

DIELS, Hermann, KRANZ, Walther. I Presocratici. Traduzione integrale com testi originali a fronte a cura di Giovanni Reale. Milano: Bompiani, 2006. (Die Fragmente der Vorsokratiker. Berlim: Weidmannsche Verlagschhandlung, 1903-1954.)

DIÓGENES LAERCIO. Vidas y opiniones de los filósofos ilustres. Traducción, introducción y notas de Carlos García Gual. Madrid: Alianza, 2007.

FILÓSOFOS PRÉ-SOCRÁTICOS. Trad. José Cavalcante de Souza, et al. São Paulo: Abril Cultural, 1973. (Coleção Os Pensadores).

GEMELLI-MARCIANO, Laura. Die empedokleische 'Vierelementenlehre': Überlegungen über die Anfänge einer 'naturwissenschaftlichen' Theorie. In: ELEMENTE –ΣΤΟΙΧΕΙΑ – ELEMENTA: Antike und moderne Naturwissenschaft zum Ursprung der Dinge. Luzern: Schweizerischer Altphilologenverband, 2012, p. 25-36.

GHEERBRANT, Xavier. Empédocle, une poétique philosophique. Paris: Classiques Garnier, 2017.

INWOOD, Brad. The Poem of Empedocles. (Revised Edition). Toronto: University of Toronto Press, 2001.

JANKO, Richard. Empedocles’ On Nature Frr. B 8–9 in the context of Plutarch's against Colotes. The Classical Quarterly, 67(1), 2017, p. 1-6.

LAKS, André; MOST, Glenn W. Les débuts de la philosophy: Des premiers poseurs grecs à Socrate. Textes édités, réuniset traduits par André Laks et Glenn W. Most, avec la collaboration de Gérard Journée et David Lévystone. Paris: Fayard, 2016 (Empèdocle, p. 659-819).

MANSFELD, Jaap; PRIMAVESI, Oliver. Die Vorsokratiker: Griechisch / Deutsch. Stuttgart: Philipp Reclam, 2011; Cap. 7, p. 392-563.

MARTIN, Alain; PRIMAVESI, Oliver. L’Empédocle de Strasbourg. (P. Strasb. Gr. Inv. 1665-1666). Introduction, édition et commentaire. Strasbourg: Bibiothèque Nationale et Universitaire de Strasbourg; Berlin /New York: Walter de Gruyter, 1999.

PEREIRA, Ivanete. Ριζώματα: Raízes na cosmologia de Empédocles. 2019. 354 f. Tese (Doutorado em Filosofia) - Escola de Filosofia, Letras e Ciências Humanas, Universidade Federal de São Paulo, Guarulhos, 2019.

PICOT, Jean-Claude. Penser le bien et le mal avec Empédocle. Χώρα,15,16, 2017/2018, pp. 381-414

PICOT, Jean-Claude; BERG, Willian. Lions and promoi: Final Phase of Exile for Empedocles’ daimones. Phronesis 60 (4), 2015, p. 380-409.

PRIMAVESI, Oliver. “Lecteurs antiques et byzantins d’Empédocle. De Zénon à Tzétzès.” in: LAKS, Andre; LOUGUET, Claire. (Eds.) Qu’est-ce que la Philosophie Présocratique? Lille: Presses universitaires du Septentrion 2002, p.183-204.

PRIMAVESI, Oliver. Empedokles Physika I. Eine Rekonstruktion des zentralen Gedankengangs.Berlin: De Gruyter, 2008.

PRIMAVESI, Oliver. “Empedokles”. In BREMER, Dieter; FLASHAR, Hellmutt; RECHENAUER, Georg. (eds.) Die Philosophie der Antike. Band I. Basel: Schwabe Verlag, 2013, p. 667-739.

PRIMAVESI, OLIVER. Empedocles’ Cosmic Cycle and the Pythagorean Tetractys. Rhizomata, 4(1), 2016, p. 5-29.

PRIMAVESI, OLIVER. “Pythagorean Ratios in Empedocles’ Physics”. In: HARRY, Chelsea C.; HABASH, Justin. (Ed.) Brill’s Companion to the Reception of Presocratic Natural Philosophy in Later Classical Thought. Leiden: Brill, 2021, p. 113-192

PRIMAVESI, Oliver. Empedokles. In BREMER, Dieter; FLASHAR, Hellmutt; RECHENAUER, Georg. (eds.) Die Philosophie der Antike. Band I. Basel: Schwabe Verlag, 2013, p. 667-739.

ROWETT, Catherine. Love, Sex and the Gods: Why things have divine names in Empedocles’ poem, and why they come in pairs. Rhizomata, 4(1), 2016, p. 80-110.

SANTORO, Fernando. Allégories et rondeauxphilosophiques dans lepoème de la nature d’empédocle. χώρα 11, 2013, p. 183200.

SEDLEY, David. Creationism and its critics in antiquity. Berkerley/Los Angeles: University of California Press, 2007.

SEDLEY, David. Empedoclean Superorganisms. Rhizomata, 4(1), 2016, p. 111-125.

SEDLEY, David. Plato’s Cratylus. Cambridge: Cambridge University Press, 2003, p. 67.

STURZ, Friedrich. G. Empedocles Agrigentinus, de vita et philosophia eius exposuit, carminum reliquias ex antiquis scriptoribus collegit, recensuit. 2 vols. Leipzig: Goeschen, 1805.

WRIGHT, M. R. Empedocles: The Extant Fragments. 2a ed. London: Bristos Classic Press, 1995; reprinted 2001. (1a ed., 1981).

Downloads

Publicado

2022-05-03